Ο Γδικιωμός

Ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται στο μαγευτικό μα ταυτόχρονα σκληρό τοπίο της Μάνης αρκετές δεκαετίες πριν, με τους ήρωες του να υποτάσσονται στους άγραφους κοινωνικούς νόμους και να γίνονται έρμαια μίας εκδίκησης, κινδυνεύοντας να αφανιστούν ολόκληρες οικογένειες. Κι η αγάπη; Τι θέση έχει μέσα σε ένα τέτοιο σκηνικό η αγάπη; Θα καταφέρει να απαλύνει πληγές, να ενώσει οικογένειες και να αποκαταστήσει την ηρεμία και την ευημερία σε ένα τόπο που τον έχει ματώσει ο θάνατος; Δεν έχετε παρά να διαβάσετε το μυθιστόρημα της Παρασκευής Κηπουρίδου και να το ανακαλύψετε. Ο λόγος της συγγραφέα είναι περιγραφικός και λυρικός. Το κουβάρι της ζωής ξετυλίγεται μέσα από εικόνες και συναισθήματα που η περιγραφή τους χρωματίζει τον καμβά μίας ιστορίας αγάπης. Ήθη και έθιμα που σε μας φαίνονται πρωτόγνωρα και σε πολλές περιπτώσεις ανήκουστα και σκληρά. Η Παρασκευή Κηπουρίδου, όμως, με την πένα της καταφέρνει να μας μυήσει στα ήθη εκείνης της εποχής και οι ήρωες της ιστορίας της είναι τόσο αριστοτεχνικά δομημένοι, ώστε μέσα από την αφήγηση να γνωρίσουμε τον καθένα σε βάθος. Οι σκέψεις τους, ο πόνος, τα τραύματα που τους σημάδεψαν, τα μυστικά που κουβαλάνε και θα φέρουν την ανατροπή δένουν με έναν λυρικό τρόπο μέσα στο μυθιστόρημα κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη ως το τέλος. Εκείνο που δίνει έναν ακόμη τόνο αυθεντικότητας στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα είναι η χρήση τοπικών ιδιωμάτων, κάτι που σίγουρα δεν κουράζει τον αναγνώστη, μιας και στο τέλος του μυθιστορήματος υπάρχει λεξιλόγιο με όλες τις τοπολαλιές που συμπεριλαμβάνονται στην ιστορία. Ο αναγνώστης του Γδικιωμού θα προσπαθήσει να καταλάβει τη νοοτροπία μιας άλλης εποχής και εκεί βρίσκεται και η επιτυχία της συγγραφέα, ξεδιπλώνοντας μας τις σκέψεις ανθρώπων που έχουν μάθει να ζουν με γνώμονα τους άτυπους κοινωνικούς νόμους, όσο άδικοι κι αν είναι, όσο σκληρούς κι αν τους κάνουν να φαντάζουν στους δικούς τους ανθρώπους, να αψηφούν την αγάπη προς την οικογένεια και να ντύνονται το μανδύα του καθήκοντος που τους θέλει τιμωρούς σε όσους αμαυρώσουν την τιμή τους. Η Παρασκευή Κηπουρίδου περιγράφει με έναν ιδιαίτερο τρόπο την υποταγή της γυναίκας σε αυτά που προστάζει η οικογένεια, τη σιωπή που καίει μέσα της για το άδικο, τον καημό και τον πόνο για τις χαμένες ψυχές. Μα δε μπορεί η γυναίκα να αντιδράσει. Δε μπορεί να μιλήσει. Μόνο η φύση αφουγκράζεται τον πόνο της, την άηχη κραυγή της και ξεσπά εκείνη για την ψυχή της γυναίκας που θρηνεί αδέρφια και παιδιά εξαιτίας του γδικιωμού. Κι από την άλλη, η νεότερη γενιά με ανάμεικτα συναισθήματα απέναντι σε σκληρά ήθη που επιβάλλουν μια πραγματικότητα που δεν την χωράει ο νους. Στο όνομα της αγάπης θα αψηφήσουν άγραφους νόμους αιώνων οι νεότεροι και μέσα από νέα μυστικά, όχι τόσο επικίνδυνα όσο των γονιών τους, θα προσπαθήσουν να σβήσουν τις μνήμες του γδικιωμού και να φέρουν την κάθαρση. Θα τα καταφέρουν;

Το μυθιστόρημα της Παρασκευής Κηπουρίδου "Γδικιωμός" από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, είναι ένα βιβλίο που θα σας μείνει αλησμόνητο. Οι πρωταγωνιστές περνούν μέσα από τα στρώματα της συνείδησης και διεισδύουν σ΄ εκείνο το κομμάτι της ύπαρξης όπου συναντώνται με την πηγή των αισθημάτων και την κοιτίδα των αξιών που ορίζουν οι άγραφοι νόμοι, πολύ πιο ισχυροί απ΄ αυτούς που ορίζει το Ποινικό Δίκαιο. Στην άγονη Μάνη με την τραχιά γοητεία, όπου οι παραδόσεις μεταλαμπαδεύνται από γενιά σε γενιά, όπως οι σπόροι στη σκληρή γη, ανεπηρέαστοι από τους καιρούς, αδάμαστοι από τις συνθήκες, ανθεί ένας απαγορευμένος έρωτας. Τα Πυργόσπιτα με τις μεγάλες αμπάρες κλείνουν μέσα τους επτασφράγιστα μυστικά, προστατεύουν φατρίες, φυλακίζουν μίση, χρέη αίματος, γδικιωμούς παλαιότερους αλλά και νέους, που ζητούν να αναμετρηθούν προσδοκώντας δικαίωση. Βλέπουμε τη θέση της γυναίκας σε μια πατριαρχική κοινωνία, η οποία εισέρχεται σ΄ αυτά τα πέτρινα δεσποτικά όταν χρειάζεται ως "σύκρια", δηλ. σύντροφος δίπλα στη σύζυγο που προσφέρει τέκνα στην οικογένεια, όταν εκείνη αδυνατεί να φέρει απογόνους. Η φύση στην πλήρη της άνθιση ή μουντή, μουσκεμένη ως τα φυλλοκάρδια της κι αναστημένη απ΄ τους ήλιους του μεσημεριού, παρακολουθεί τις διαθέσεις των ηρώων, συμμετέχει στην ποιμενική κι αγροτική ζωή, ενώ στέκει με προβληματισμό εμπρός στον αναγνώστη ο οποίος, διακρίνει ευγενή αισθήματα πλην συγκλονίζεται από το μένος και την οργή αυτών που παίρνουν το νόμο στα χέρια τους. Πολλαπλοί ήρωες σκιαγραφούν μέσα και έξω από τη Μάνη και την Ελλάδα, τη διαφορετικότητα στον τρόπο σκέψης και κουλτούρας, οδηγώντας τα βήματά μας σε μονοπάτια που δεν είχαμε φανταστεί. Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί. Παναγιώτα Σμυρλή