JUNK DNA

Για δεκαετίες, μετά την ταυτοποίηση της δομής του DNA, οι επιστήμονες εστίαζαν μόνο στα γονίδια, δηλαδή τις περιοχές του γονιδιώματος που, βάσει του γενετικού κώδικα, παράγουν τις πρωτεΐνες. Οι υπόλοιπες περιοχές θεωρούνταν ότι, επειδή δεν είναι κωδικές, δηλαδή επειδή δεν παράγουν πρωτεΐνες, δεν εξυπηρετούν κανέναν απολύτως σκοπό και για αυτό άλλωστε είχαν χαρακτηριστεί με την ελάχιστα κολακευτική ονομασία "άχρηστο DNA" (junk DNA). Ωστόσο, η αλληλούχηση του γονιδιώματος του ανθρώπου τη δεκαετία του 2000 αποκάλυψε ότι το μη κωδικό DNA καταλαμβάνει μέχρι και το 98% του γονιδιώματος, ενώ οι έρευνες που ακολούθησαν απέδειξαν ότι οι παραλλαγές και τροποποιήσεις σε αυτό το μη κωδικό DNA (και τα μη κωδικό RNA που παράγονται από αυτό), εμπλέκονται σε πολλές φυσιολογικές και παθολογικές διεργασίες. Το μη κωδικό DNA και τα μη κωδικά RNA αποτελούν πλέον την ερμηνεία πολλών νόσων, για τις οποίες δεν είχε προταθεί μέχρι τώρα κανένας αιτιολογικός μηχανισμός. Οι διαρκώς αυξανόμενες γνώσεις για το μη κωδικό DNA οδήγησαν σε καινοτόμες έρευνες και θεραπευτικές προσεγγίσεις, που ίσως μπορέσουν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση ενός μεγάλου αριθμού ασθενειών.

Το μη κωδικό DNA διαδραματίζει ζωτικό και απρόβλεπτο ρόλο στον έλεγχο της έκφρασης των γονιδίων, από την ελάχιστη τροποποίηση μεμονωμένων γονιδίων έως την πλήρη απενεργοποίηση ολόκληρων χρωμοσωμάτων. Αυτές οι λειτουργίες έχουν ωθήσει στην αναθεώρηση αυτής καθαυτής της λέξης "γονίδιο" και έχουν πυροδοτήσει μια ζωηρή διαμάχη σχετικά με το εάν αυτό το αποκαλούμενο "άχρηστο" τμήμα του γονιδιώματος μπορεί να αποτελεί την πηγή της ανθρώπινης βιολογικής πολυπλοκότητας. Βασισμένη στη συνεργασία της με κορυφαίους ερευνητές στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, η Nessa Carey μας δίνει μια περιεκτική και συναρπαστική εισαγωγή στην έννοια του μη κωδικού DNA και της καθοριστικής εμπλοκής του σε μια μεγάλη ποικιλία φαινομένων. Καθώς έχουμε αρχίσει να ξεκλειδώνουμε τα μυστικά του "άχρηστου" DNA μόλις τα τελευταία χρόνια, το βιβλίο της Nessa Carey αποτελεί έναν συναρπαστικό οδηγό στην ιστορία και τις αμφισβητήσεις αυτού του ταχύτατα αναδυόμενου πεδίου διαμάχης.