Ο ανήλικος ως θύμα. Ο ανήλικος ως δράστης και κρατούμενος

Πώς καταλήγει ένα παιδί στη φυλακή; Είναι η φυλακή ο κατάλληλος χώρος και ο εγκλεισμός σε αυτή το κατάλληλο μέτρο, για να αντιμετωπισθεί η άδικη πράξη που ένα παιδί έχει τελέσει, όσο σοβαρή κι αν είναι αυτή; Υπάρχουν προγράμματα ή φορείς, που βοηθούν ένα κρατούμενο παιδί, τόσο κατά την περίοδο του εγκλεισμού του στη φυλακή όσο και μετά από αυτήν, να ενταχθεί στη συνέχεια στην κοινωνία;

Τα κρίσιμα αυτά ερωτήματα, καθώς και άλλα πολλά που σχετίζονται με το παιδί, όχι μόνο ως δράστη και κρατούμενο, αλλά και ως θύμα, συζητούνται στο βιβλίο Ο Ανήλικος ως Θύμα - Ο Ανήλικος ως Δράστης και Κρατούμενος, που εκδίδεται με αφορμή Ημερίδα που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατά την ολοκλήρωση του Προγράμματος «"Επαφή" φοιτητών νομικής με νεαρούς κρατουμένους για την καταπολέμηση των διακρίσεων και την κοινωνική ένταξη».

Ειδικότερα, στο έργο Ο Ανήλικος ως Θύμα - Ο Ανήλικος ως Δράστης και Κρατούμενος περιλαμβάνονται οι εισηγήσεις διακεκριμένων μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας και άλλων φορέων που ασχολούνται με σχετικά θέματα, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη και το Κέντρο Επανένταξης Αποφυλακιζομένων «ΕΠΑΝΟΔΟΣ», αλλά και εθελοντών φοιτητών της Νομικής του ΑΠΘ.

Οι εμπεριεχόμενες στο εν λόγω βιβλίο εισηγήσεις αφορούν σε θέματα που σχετίζονται με την επικοινωνία των κρατουμένων με την κοινωνία, τη μαρτυρική εξέταση ανηλίκων θυμάτων κακοποίησης (δευτερογενής θυματοποίηση), τους νέους και το έγκλημα, τη μετασωφρονιστική  μέριμνα στην Ελλάδα, τον ανήλικο ως θύμα εμπορίας, τον ανήλικο ως δράστη, τους ανήλικους κρατουμένους και τις συνθήκες κράτησης στα σωφρονιστικά καταστήματα, τα θεραπευτικά προγράμματα για τους ανηλίκους, τα εναλλακτικά μέτρα κράτησης, τα Ειδικά Καταστήματα Κράτησης Νέων και την ανάγκη κατάργησής τους.

Διαμέσου των συγκεκριμένων εισηγήσεων γίνεται μια προσπάθεια καταγραφής του προφίλ του ανήλικου δράστη και αναλύονται οι  παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση της νεανικής εγκληματικότητας, όπως η ενδοοικογενειακή βία, η σωματική και η ψυχολογική κακοποίηση από τους γονείς, η κατανάλωση αλκοόλ, ο εθισμός σε ουσίες, η κοινωνική απομόνωση λόγω του Internet και των video games. Επίσης παρουσιάζονται οι νέες μορφές εγκλημάτων, bulling - cyber-bulling, συμμορίες ανηλίκων.

Όσον αφορά στον ανήλικο ως θύμα, αναλύονται με στατιστικά δεδομένα η σωματεμπορία, η σεξουαλική εκμετάλλευση, η παιδική πορνογραφία, η επαιτεία (παιδιά των φαναριών) και η ασέλγεια ανηλίκων.

Επίσης προτείνονται εναλλακτικές μέθοδοι τιμωρίας -πλην της φυλακής-, όπως προγράμματα κοινωνικής επανένταξης, θεραπευτικές μέθοδοι πρόληψης και καταστολής.

Το έργο συμπληρώνεται με  βιβλιογραφία (ελληνική και ξένη), πίνακες στατιστικών στοιχείων σχετικά με την παραβατικότητα των ανηλίκων στην Ελλάδα και παράρτημα, το οποίο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει το ερωτηματολόγιο συνεντεύξεων των νεαρών κρατουμένων.