Μπαγιάτηδες & Χαμουτζήδες

Γλωσσικός οδηγός της Θεσσαλονίκης, που συνδυάζει την προσεγμένη λεξικογραφική και ετυμολογική έρευνα με ένα απλό και ανάλαφρο γράψιμο.

Δυο λόγια για τον τίτλο: Χαμουτζήδες, στο σαλονικιό ιδίωμα, αποκαλούνται οι Αθηναίοι – γιατί, αντί για κάτω λένε χάμω. Μπαγιάτηδες είναι το παρατσούκλι που δίνουν με μια δόση αυτοσαρκασμού οι ίδιοι οι Θεσσαλονικείς, ειδικά οι παλιοί, στον εαυτό τους – δύσπιστοι και δυσκίνητοι αλλά και κιμπάρηδες και ντόμπροι. Στο βιβλίο θα βρει κανείς λέξεις σαλονικιές που έχουν πια αποκτήσει πανελλήνια εμβέλεια όπως το χαλαρά και το καρντάσι. Θα βρει μια διεξοδική ανάλυση για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης στη χρήση καθημερινών λέξεων όπως είναι το σουβλάκι, η μπουγάτσα, το τοστ και το τυρί. Θα βρει λέξεις κοινές στη Θεσσαλονίκη που οι περισσότεροι Αθηναίοι δεν καταλαβαίνουν όπως η όζα και η τόνγκα. Και θα βρει λέξεις νεόκοπες, όπως το ζαρτ και το σβηστά, αλλά και λέξεις παλιές που χάνονται, όπως το ολούρμο και η μπάρα, που μάλλον και πολλοί Σαλονικιοί δεν τις γνωρίζουν. Το Μπαγιάτηδες και Χαμουτζήδες έχει τη μορφή λεξικού. Κάτω από κάθε λήμμα, δίνεται η σημασία της λέξης και κάποιες πληροφορίες για την φόρτισή της. Ακολουθεί τουλάχιστον ένα παράδειγμα για τη χρήση της λέξης και μετά κάποια στοιχεία για την προέλευσή της, την ετυμολογία και την ιστορία της. Τα παραδείγματα, ζωντανά, αλογόκριτα και συχνά γραμμένα με πολύ χιούμορ, μεταφέρουν τον αναγνώστη στους δρόμους, στα ουζερί, στα γήπεδα και στα σαλόνια της Θεσσαλονίκης, ενώ τα ιστορικά στοιχεία φωτίζουν μνήμες αθέατες πια αυτής της πολυσύνθετης, κοσμοπολίτικης πόλης.

Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Χαράλαμπος Α. Μεταξάς, δημοσιογράφος παλαιότερα του BBC και της Ελευθεροτυπίας, ο οποίος εδώ και χρόνια ασχολείται με την αργκό. Σαλονικιός βέρος ο ίδιος, με ρίζες στην Κωνσταντινούπολη και τα Βαλκάνια, λέει ότι το βιβλίο αυτό το έγραψε για το κέφι του, γιατί αγαπάει την πόλη του, αλλά επίσης και για να λύσει μια και καλή τις απορίες της εξ Αθηνών συζύγου του η οποία, μετά από 25 χρόνια συμβίωσης, πολλές από τις λέξεις και εκφράσεις που καταγράφονται στο Μπαγιάτηδες και Χαμουτζήδες εξακολουθεί να μην τις καταλαβαίνει...