Αρχαιολογία, έθνος και φυλή

Μέσα από παράλληλα κείμενα συνδυασμένα σε μορφή διαλόγου, τρόπο που σπάνια συναντάμε στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, το βιβλίο αυτό φέρνει κοντά δύο αρχαιολόγους, έναν από την Ελλάδα κι έναν από το Ισραήλ, οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με την ιστορία και τη δεοντολογία της επιστήμης τους. Ο Χαμηλάκης και ο Γκρήνμπεργκ εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο δυτικός κόσμος βλέπει την αντανάκλασή του μέσα από τη διπλή κληρονομιά της κλασικής Ελλάδας και των Αγίων Τόπων, της ραχοκοκαλιάς δηλαδή των θρησκειών της Βίβλου. Αυτή η ιδεολογική αντίληψη περί καταγωγής έχει παίξει βαρύνοντα ρόλο στην αρχαιολογία της Ελλάδας και της Παλαιστίνης, όπου τα αρχαιολογικά επιτεύγματα έχουν χρησιμοποιηθεί για να στηρίξουν εθνικιστικές αφηγήσεις οι οποίες ελάχιστη σημασία δίνουν στην ορθολογική διερεύνηση. Το βιβλίο αυτό μας ζητά να πάρουμε κριτικά μια απόσταση και να θέσουμε υπό αμφισβήτηση τη θέση της αρχής –την αρχαιότητα και την αυθεντία της– ως θεμελίου της αρχαιολογίας. Ανοίγει με αυτόν τον τρόπο μια συζήτηση, επείγουσα όσο και απαραίτητη, που μας θυμίζει τη σημασία του ξεχασμένου από καιρό φυλλαδίου του Volney Les ruines (Τα ερείπια, 1791), με την πολεμική του εναντίον της αποικιοποίησης του παρελθόντος.
Alain Schnapp, επίτιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Paris I, Panthéon-Sorbonne