Ζαμπόρ ή Οι ψαλμοί

Το μυστήριο της γλώσσας, η τελετουργία της ανάγνωσης, οι αλχημιστικές διεργασίες της γραφής και η συνάρτησή τους με την ανθρώπινη ζωή είναι το θέμα που πραγματώνεται συναρπαστικά στις σελίδες του Ζαμπόρ, μέσα από μια υποβλητική μυθοπλασία υπερβατικού χαρακτήρα με πλούσιο συμβολισμό. Θρησκευτικοί απόηχοι, μυθολογικές αντηχήσεις, λαϊκές παραδόσεις, ψυχαναλυτικές συνδηλώσεις φτιάχνουν ένα πυκνό πλέγμα μέσα από το οποίο αναδύονται, με την περιβολή του μύθου και της αλληγορίας, βαθιές και ακατάλυτες ανθρώπινες αλήθειες. Ζώντας απομονωμένος σ’ ένα μικρό χωριό της Αλγερίας, ο Ζαμπόρ διαπιστώνει ότι είναι προικισμένος μ’ ένα μοναδικό χάρισμα: με τις ιστορίες που γράφει, μπορεί να επιμηκύνει τη ζωή άρρωστων ή ετοιμοθάνατων συγχωριανών του, αν τον καλέσουν έγκαιρα να επέμβει και να ανακόψει την πορεία τους προς τον θάνατο. Ορφανός από μητέρα και παρατημένος απ’ τον πατέρα του, ο Ζαμπόρ μεγαλώνει με τη θεία του Χάτζερ, μια δυναμική γεροντοκόρη που τον υιοθετεί και αναλαμβάνει απέναντί του χρέη μάνας. Η πρωτοφανής έφεση του Ζαμπόρ στα γράμματα και η κλίση του στο γράψιμο προκαλούν στους συντοπίτες του αμφίθυμα αισθήματα, που κυμαίνονται από την αμηχανία μέχρι τον ανοιχτό χλευασμό και τον καθιστούν ενίοτε αποδιοπομπαίο και απορριπτέο, καθώς μάλιστα υποφέρει συχνά και από κρίσεις επιληψίας. Προνομιακό πεδίο ελευθερίας για τον υπερευαίσθητο κι αποδιωγμένο Ζαμπόρ αναδεικνύεται η γλώσσα, που του επιτρέπει να εκφράζει με χειμαρρώδη και ασυγκράτητη δημιουργικότητα τις σκέψεις και τις ανησυχίες του, μέσα σ’ ένα περιβάλλον κλειστό και απορριπτικό. Έχοντας εξελιχθεί σε παράταιρο σαμάνο του χωριού του, ο Ζαμπόρ μετατρέπει την πλούσια εσωτερική του ζωή σε πυρετική γραφή γεμίζοντας αναρίθμητα τετράδια, που μετά παραχώνει στην ύπαιθρο σε διάφορες αναπάντεχες κρυψώνες. Σημείο καμπής στην παράδοξη καριέρα του ως γραφέα-σωτήρα θα αποτελέσει η αρρώστια του μισητού πατέρα του, την οποία θα κληθεί να θεραπεύσει κάνοντας χρήση του θεϊκού του χαρίσματος. Τα αποξενωμένα ετεροθαλή αδέλφια του Ζαμπόρ θα του δώσουν περιθώριο τρεις μέρες ώστε να συντάξει με τη γραφίδα του ένα κείμενο ικανό να διώξει τον επικείμενο θάνατο από το προσκεφάλι του ψυχορραγούντος πατέρα. του λόγου και της γραφής, ο Ζαμπόρ κινείται στα άδυτα της γλώσσας και εξορύσσει μυστικά και αλήθειες με πανανθρώπινη ισχύ. Οι τελετουργίες γύρω από τις οποίες οργανώνει την καθημερινότητά του τον συνδέουν μυστικιστικά με τις απαρχές της ύπαρξης και τον κάνουν κοινωνό των μεγάλων οικουμενικών αξιών, που διαχρονικά διέπουν τον ανθρώπινο βίο.

Είναι το δεύτερο βιβλίο του Αλγερινού Καμέλ Νταούντ και με εντυπωσίασε, όπως και το πρώτο του:"Μερσώ, ο άλλος ξένος"(ευθεία αναφορά στον "Ξένο"του Αλμπέρ Καμύ). Εδώ συγγραφέας και ήρωας συναντιούνται κάτω από τον τίτλο "Ζαμπόρ", που στα αραβικά σημαίνει Ψαλμοί, σχετίζεται με το όνομα του συγγραφέα, Νταούντ, που σημαίνει στα αραβικά Δαβίδ, οι Ψαλμοί έχουν γραφτεί από τον Δαβίδ.Τα ονόματα που επιλέγει δεν είναι τυχαία, αναφέρεται στις Αβρααμικές θρησκείες: ο αφηγητής λέγεται Ισμαήλ (γιός του Αβραάμ), ο πατέρας του ήρωα Ιμπραήμ (ο Αβραάμ στα αραβικά) και η θεία του λέγεται Χάτζερ (η προστάτιδα, η μητέρα των Αράβων). Ο Ζαμπόρ είναι ένας τριαντάχρονος που έχει εξοριστεί από τον πατέρα του και ζει με τη θεία του την Χάτζερ σε ένα απομακρυσμένο χωριό στο Αμπουκίρ (Αλγερία), όπου τις μέρες κοιμάται και τις νύχτες μένει ξάγρυπνος γιατί έχει γεννηθεί με ένα σπάνιο χάρισμα: μπορεί και απομακρύνει τον θάνατο με το γράψιμο του. Γεμίζει ολόκληρες σελίδες με μελάνι και έτσι ξεγελά τον θάνατο. Πολλοί άρρωστοι καταφεύγουν στο σπίτι του για να τους γιατρέψει και άλλοι τόσοι τον χλευάζουν και τον αποφεύγουν, φωνάζοντάς τον «Ζαμπόρ, τρικολόρ!». Ευχή και κατάρα να έχεις γεννηθεί με αυτό το χάρισμα, κι ο Ζαμπόρ καταγράφει και ταξινομεί κάθε πρόσωπο και συμβάν, για να μην πεθάνει κανείς, έτσι πιστεύει. «Η γραφή είναι το μόνο αποτελεσματικό τέχνασμα ενάντια στον θάνατο». Η μεγάλη απόφαση που πρέπει να λάβει, είναι αν θα σώσει από τον θάνατο τον πατέρα του Ιμπραήμ, έναν άνθρωπο που τον έχει διώξει, μοχθηρό και πονηρό. Γίνεται αναφορά στα χρόνια που ήταν στο σχολείο και ήξερε κάθε σούρα (κεφάλαιο) του Κορανίου και, λόγω της εγκατάλειψής του από τους δικούς του, βρήκε παρηγοριά στην γλώσσα. Ένα βιβλίο-έπος που προβάλλει την σωτήρια χρήση της γλώσσας. Ο συγγραφέας έχει σαφείς αναφορές στην γαλλική αποικιοκρατία (το χλευαστικό "τρικολόρ"), στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας και στην ισλαμική υπόσταση της Αλγερίας. Ένα βιβλίο μαγικό, ξεχωριστό, με αγάπη για τις λέξεις και την γλώσσα, δηλαδή για τα ίδια τα βιβλία!