Τα συμμετοχικά δικαιώματα των εργαζομένων στους επιχειρηματικούς ομίλους κοινοτικής κλίμακας και στις ευρωπαϊκές εταιρείες

Η απελευθέρωση του εμπορίου και γενικά το άνοιγμα των αγορών δημιουργεί αναμφισβήτητα νέα δεδομένα για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το κύμα της λεγόμενης "παγκοσμιοποίησης" είναι σήμερα τόσο ισχυρό που ανατρέπει οτιδήποτε θεωρούταν μέχρι τώρα ως δεδομένο, διαμορφώνοντας έτσι μια νέα πρωτόγνωρη πραγματικότητα η οποία ευνοεί -ή ενδεχομένως και επιβάλλει- την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και την αναδιοργάνωση των δραστηριοτήτων τους σε υπερεθνικό πλέον επίπεδο, η οποία πραγματοποιείται μέσα από μία διαδικασία αλλεπάλληλων διασυνοριακών συγχωνεύσεων, μεταβιβάσεων, απορροφήσεων και γενικά συγκέντρωσης και διεθνοποίησης επιχειρήσεων. Η παρούσα μελέτη αναζητά τους λόγους που επιβάλλουν από δικαιοπολιτική άποψη την καθιέρωση μηχανισμών συμμετοχικής παρέμβασης των εργαζομένων σε διεθνικό επίπεδο και διερευνά, εάν οι Οδηγίες αυτές καθώς και οι σχετικές εθνικές ρυθμίσεις για την ενσωμάτωσή τους στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών (εν προκειμένω για την Ελλάδα το Π.Δ. 40/1997 και το Π.Δ. 91/2006) μπορούν πράγματι -και σε ποιον βαθμό- να συμβάλλουν στην αποτελεσματική άσκηση και ουσιαστική ενίσχυση των διεθνικών συμμετοχικών δικαιωμάτων των εργαζομένων στους μεγάλους υπερεθνικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό έδαφος. Ειδικότερα ερωτάται: - Εάν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (όπως έχει διαμορφωθεί μετά τη θέσπιση και εφαρμογή των εν λόγω Οδηγιών) μπορεί πράγματι να εξασφαλίσει στους ευρωπαίους εργαζομένους τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχικής παρέμβασης κατά τη διαδικασία λήψης των επιχειρηματικών αποφάσεων ή παρέχει απλά στους εργοδότες το άλλοθι για την εφαρμογή ακόμη σκληρότερων μέρων και μάλιστα με τη "συναίνεση" ή την "ανοχή" των εργαζομένων. - Ποια είναι η νομική δεσμευτικότητα των συγκεκριμένων ρυθμίσεων και κατά πόσον αυτές, πέραν της όποιας κοινωνιολογικής ή πολιτικής τους σημασίας, είναι και από νομική άποψη σημαντικές. - Ποια μέσα εξαναγκασμού της εργοδοσίας διαθέτουν οι εργαζόμενοι, ώστε τα συγκεκριμένα δικαιώματά τους να μπορούν να τύχουν αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. - Υπάρχουν και εάν ναι ποια συγκεκριμένα κενά ή αδυναμίες στις ισχύουσες ρυθμίσεις. - Απαιτούνται και εάν ναι ποιες συγκεκριμένα διορθωτικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, εθνικού και κοινοτικού.