Αναζητητές προτύπων

Μια πρωτοποριακή θεωρία για τη σχέση µεταξύ αυτισµού και εφευρετικότητας

Στο παρόν βιβλίο, ο ψυχολόγος του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ Simon Baron-Cohen απαντά σε δύο φαινομενικά διαφορετικά ερωτήματα: Γιατί οι άνθρωποι είναι τόσο εφευρετικοί; Και γιατί υπάρχει ο αυτισμός; Το πρώτο ερώτημα αφορά σχεδόν κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα: Οι επιχειρηματίες θέλουν να μάθουν πώς να καινοτομούν. Οι γνωστικοί ψυχολόγοι θέλουν να κατανοήσουν τη φύση της δημιουργικότητας. Οι εξελικτικοί επιστήμονες και οι συγκριτικοί ψυχολόγοι θέλουν να καταλάβουν γιατί είμαστε ικανοί για τέτοια πολιτισμική πολυπλοκότητα και ποικιλομορφία, ενώ τα άλλα ζώα, στην καλύτερη περίπτωση, έχουν μάθει να χρησιμοποιούν την πέτρα ως απλό εργαλείο. Ταυτόχρονα, η μελέτη του αυτισμού έχει καταστεί πρωταρχικό μέλημα μεταξύ αλληλεπικαλυπτόμενων ομάδων, από εκπαιδευτικούς έως επιστήμονες, επιχειρηματίες και γονείς.

Ο Baron-Cohen υποστηρίζει ότι τα δύο αυτά ερωτήματα είναι στην πραγματικότητα το ίδιο: η κατανόηση του αυτισμού —συγκεκριμένα, της εμμονής σε πρότυπα, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της εν λόγω νευροαναπτυξιακής διαταραχής. Αυτό είναι το κλειδί για την κατανόηση τόσο της καταγωγής μας όσο και της άνθησης της ανθρώπινης δημιουργικότητας.

Με μια οπτική που εκτείνεται από τα πρώτα βήματα των προγόνων μας στην αφρικανική σαβάνα έως τους διαδρόμους των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας, ο Baron-Cohen δείχνει πώς αυτό που ονομάζει «συστηματοποίηση» αποτελεί τη βάση για τα πάντα, από την εφεύρεση του πρώτου μουσικού οργάνου έως τα καινοτόμα επιτεύγματα των Τόμας Έντισον και Νίκολα Τέσλα. Όπως λέει, τα άτομα με αυτισμό έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανθρώπινη πρόοδο επί τουλάχιστον 70.000 χρόνια, από τα πρώτα εργαλεία μέχρι την ψηφιακή επανάσταση. Και μας καλεί να υποστηρίξουμε και να τιμήσουμε τα άτομα αυτά, τόσο για τις ειδικές ανάγκες τους όσο και για τους θριάμβους τους.

Το βιβλίο δεν παρουσιάζει απλώς μια νέα θεωρία για τον ανθρώπινο πολιτισμό, αλλά διατυπώνει επιτακτικά την έκκληση να σκεφτούμε εκ νέου πώς η κοινωνία μας αντιμετωπίζει όσους σκέφτονται διαφορετικά.