Πάντα εκ των υστέρων

Σε αυτό το βιβλίο ο αναγνώστης θα βρει κείμενα, στα οποία οι συνομιλητές καταγράψανε και αποτυπώσανε με τον δικό τους τρόπο το περιεχόμενο της συνομιλίας μας, χωρίς να αναιρούν τη βασική φόρμα του προφορικού λόγου. Σε άλλες περιπτώσεις τα κείμενα είναι περισσότερο επεξεργασμένα, παραμένει όμως εμφανής η προφορική τους προέλευση. Και στις δύο περιπτώσεις, πρέπει να το αναφέρω, δεν «διαπραγματεύτηκα» ποτέ τις ερωτήσεις, ενώ για λόγους αρχής δεν ζήτησα να δω κανένα κείμενο πριν δημοσιευτεί…

[…]Η ιστορία είναι ιδρυτική συνιστώσα της ελληνικής εθνότητας και οι παραμικρές διακυμάνσεις στην πρόσληψή της είναι ουσιώδεις για την κοινωνική συνοχή των Ελλήνων. Η ιστορική γραφή, ως ενότητα μορφής και περιεχομένου, έχει την άτυπη αλλά πεντακάθαρη ευθύνη της εννοιολόγησης του βίου και του πολιτισμού των Ελλήνων, κάτι που δεν επιδέχεται κανενός είδους αβαρία και δεν επιτρέπει τον παραμικρό εφησυχασμό. Γράψαμε και μιλήσαμε έτσι, γιατί μόνο έτσι μπορούσαν να ειπωθούν αυτά που θέλαμε να πούμε και έτσι μόνον μπορούσαμε να τα πούμε: υπεύθυνα και με ακρίβεια, με γνώση και την ανάλογη πνευματική ευρύτητα, μερικές φορές και με γλαφυρότητα.

Απόσπασμα από το προλογικό σημείωμα του Β. Π.